PLANIFIKIMI I NJË ORE MËSIMORE NË MËSIMIN PLOTËSUES

Me gjithë përvojën e grumbulluar  në drejtim të mësimdhënies, mësuesi gjithmonë ka nevojë për thellim dhe zbatim të metodave, parimeve didaktike, shkencore e pedagogjike. Mësimdhënia është një nga faktorët kryesor në një shkollë cilësore.

Ajo konsiderohet e suksesshme atëherë kur mësuesi/ja di të njoh botën e nxënësve, të njoh temperamentin, të respektojë mendimin dhe të krijojë nxënësve interes për orën e mësimit. Të përfshijë në veprimtari të larmishme, të shfrytëzojë situatën dygjuhëshe  metodën krahasimtare pa rënë në paralelizëm,  të njoh familjen e nxënësit dhe dialektin e të folmes së tij, di t’i orientojë nxënësit drejt për të çmuar rëndësinë e gjuhës standarde.

Për të qenë mësimdhënia e sukseshme, mësuesi/ja duhet që të gjitha këto t’i planifikon. Në fakt , suksesi i punës së tij/saj do të udhëhiqet vetëm në një planifikim të mirë. Sa më tepër kohë të shpenzohet për përgatitjen dhe planifikimin e zhvillimit dhe të organizimit të procesit të mësimdhënies, aq më të mëdha janë mundësit për punë të sukseshme dhe cilësore në procesin e mësimdhënies dhe të të nxënit. Pra, suksesi i punës mbështetet vetëm në një planifikim të mirë.

Cilat janë fazat nëpër të cilat kalon planifikimi i orës mësimore?

Planifikimi i orës mësimore duhet të realizohet për mes tri fazave:

1. Përgatitja para mësimit, që është e barabart me hartimin e planit ditor.
2. Puna dhe veprimtarit didaktike brenda 45 minutash.
3. Reflektimi pas mësimit.

Faza I: çfarë përfshin planifikimi para mësimit ?

Për ketë mësuesi/ja duhet të ketë parasysh:

• Strukturën e orës së mësimit, me dy apo tre grupe nxënësish bashkë.

• Përpilimin e objektivave të orës së mësimit.

• Objektivat duhet të jenë specifike, në mënyrë që të nxisin tek nxënësi nivele të larta të menduarit dhe të vepruarit.

• Një element tjetër shumë me rëndësi i planifikimit është : motivimi e që lidhet me vlerën që ka tema apo njësia mësimore. Ky lidhet me vlerën që ka tema apo njësia mësimore.

• Mësimi duhet të planifikohet, të ndërtohet mbi njohurit paraprake që kanë nxënësit në mjedis dy gjuhësie.

• Për të pasur sukses mësimi, pa tjetër duhen planifikuar proceduarat e mësimit, teknikat dhe strategjitë si dhe format organizative.

• Në hartimin e planit ditor mësuesi/ja planifikon se cilën detyrë nxënësi do ta kryejë në mënyrë individuale, cilën do ta kryejë në grup.

• Në ketë fazë planifikohet edhe koha e realizimit.

Faza II: Puna gjatë orës mësimore

•  Në këtë fazë fillon zbatimi i veprimtarive të planifikuara,

•  Zbatohet struktura e orës mësimore,

• Zbatohen metodat dhe strategjitë, teknikat mësimdhënëse të planifikuara,

• Zbatohet materiali lëndor, mjete dhe paisjet mësimore,

• Zbatohet koha e planifikuar,

•Zbatohet kontrolli dhe vlerësimi i planifikuar.

Faza III: Puna pas orës mësimore. Analiza e ralizimit të orës mësimore që do të na shërbejë si mbështetje për të planifikuar orën e ardhme. Në këtë fazë mësuesi/ja i rishikon veprimtaritë  e kryera në klasë dhe mendon mbi vlerat e këtyre veprimtarive. Nga këto shënime nxjerr  anët e mira dhe të metat e punës. Kjo do të na shërben për planifikim të ri të temës apo orës së re mësimore.

MODEL MËSIMI

Lënda: Gjuhë shqipe

Klasa : Cikli lartë (7-8-9 )

Tema: Gjuha shqipe dhe dialektet e saj

Objektivat:

1. Nxënësit  të saktësojnë, vendet ku flitet gjuha shqipe.

2. Të dallojnë kufijtë e dialekteve

3. Të dallojnë një tekst të shkruar në dialekt me atë të shkruar në gjuhën letrare

4. Të flasin e të shkruajnë pastër gjuhën shqipe.

 Përgatitja për orën e mësimit: Teksti i gjuhës shqipe, fletë plotësuese nga Historia, harta e Evropës, fletë për projektor, harta e shtrirjeve të fiseve ilire, harta e gjuhësore e shqipes,  fletë me dy pasqyra të ndryshme shqiptimore dhe leksikore.

Zhvillimi i përmbajtjes –a) Rikujtojmë njohuritë. Shkruaj në dërrasë të zezë fjalët: ILIRI, ALBANI; ARBËRI, SHQIPËRI dhe zhvilloj bashkëbisedim. Bëj pyetje:

-          Ç’lidhje kanë këto fjalë me njëra tjetrën?

-          Ç ’periudhe i përkasin?

ILIRIA është vendi, atdheu i ilirëve, paraardhësve tanë. I përket shek. III-II para Erës sonë.Ilirët janë nga popujt më të vjetër të Ballkanit. Fiset ilire kanë jetuar në brigjet e detit Adriatik dhe detit Jon. ( në projektor vendoset fleta fole, harta ilire)

ALBANI ka lidhje me fisin e albanëve. Nga ky fis shqiptarët morën emrin qysh në mesjetën e hershme, njihen si albanë dhe arbër.

ARBËRI. Në shek.XI trojet shqiptare bënin pjesë në Perandorinë Bizantine. Me vendosjen e feudalizmit, emri Iliri u zëvendësua me fjalën Arbëri.

Shteti i Arbërit u formua në dhjetëvjetshin e fundit të shek. XII (në projektor nxënësve u tregohen tri stemat e Arbërit, Kastriotëve dhe e Shqipërisë.)

Gjatë pushtimit serb, më 1343 dhe pushtimit osman, më 1389 e më vonë, shumë arbër u larguan në Greqi dhe Itali ku u quajtën respektivisht arvanit e arbëreshë.

Nëpërmjet këtyre të njohurive synohet:

a)      Nxënësit të kuptojnë se për origjinën e lashtë dhe historinë e gjuhës.

b)      Realizihet natyrshëm lidhja ndërlëndore.

c)      Hyjmë natyrshëm në mësimin e ri.

Tema e re:  Nxënësve u drejtoen këto pyetje:

1.Ku bënë pjesë gjuha shqipe? (në familjen indoevropiane.)

2. Nga e ka prejardhjen gjuha shqipe? (nga ilirishtja e vjetër)

3. Cili është dokumenti i parë i gjuhës shqipe?(Meshari” i Gjon Buzukut, i shkruar në vitin 1555).

Mësuesi/ja vendos hartën e Evropës në tabelë.

Nxënësve u drejtohen pyetje:

-          Ku flitet gjuha shqipe?

-          Përgjigja  do të jetë:

-          Në Republikën e Shqipërisë, në Republikën e Kosovës, në  malin e Zi, ( Ulqin,Hot, Grudë, Plavë, Guci et), në Maqedonin perendimore ( Shkup, Tetovë, Gostivarë, Dibër të Madhe, Strugë, Ohër, Prespë et, ) në Serbinë jugore( Kosovën lindore), në çamëri,. Shqip flasin arbërshët e Italisë, arvanitët në Greqi, dhe shqiptarët në Diasporë.

Gjuha shqipe filitet në dy dialekte. (Në projektor vendos hartën gjuhësore të dialekteve dhe nëndialekteve të shqipes. ) Në dialektin gegë të veriut. Në dialektin tosk të jugut. Gjuhajonë flitet në gegërisht dhe toskërisht.

Lumi Shkumbin merret si kufiri mes dy dialekteve. Në veri të lumit shkumbin flitet dialekti gegë dhe në jug, dialekti toskë.Ndryshimet nuk janë shumë të mëdha. Vihen re në fonetikë e fjalë(leksik) e më pak në gramtikë dhe sintaksë. Ja disa shembuj:

1. Në shqiptim e gramatikë.

1. b.      Në leksik

Praktikë e udhëhequr nga mësuesi/ja, – i njoh nxënësit me mësimin e ri dhe përdorimin e fjalorit :shqip frëngjisht

Praktikë e pavarur.-Nxënësit  tekstin e dhënë në dialekt këthejnë në gjuhë letrare.

Praktikë e drejtuar nga mësuesi/ja- Bashkbisedim me nxënës, vlerësoj përgjigjet e tyre.

Mbyllje. – Përmbledhje e orës së mësimit, arritjen e objektivave dhe vlerson nx. me notë

Nexhmije Mehmetaj, mësuese në Jura, Zvicër

Delemont, 7 qershor 2012.